Święty Mikołaj, znany dziś przede wszystkim jako patron obdarowujących i przyjaciel dzieci, narodził się około 270 roku w Patras, na terenie dzisiejszej Grecji. Był długo wyczekiwanym, jedynym dzieckiem zamożnych rodziców, których modlitwy o potomstwo spełniły się dopiero po latach. Już od młodości wyróżniał się nie tylko wrażliwością i łagodnością, lecz także odwagą serca – potrafił dostrzec cierpienie innych oraz odpowiadać na nie konkretnym dobrem.
Po śmierci rodziców odziedziczył pokaźny majątek, który — zamiast zachować jako zabezpieczenie przyszłości — zaczął ofiarowywać tym, którym los nie sprzyjał. Najbardziej znana historia z tego okresu dotyczy trzech ubogich córek z rodziny, która nie mogła zapewnić im posagu. Mikołaj, chcąc ocalić ich godność, a jednocześnie zachować anonimowość, trzykrotnie, pod osłoną nocy, podrzucał do ich domu sakiewki z pieniędzmi. Legenda ta stała się fundamentem tradycji obdarowywania w nocy z piątego na szósty grudnia, a jej echo odnajdujemy nawet w literaturze — wspomina o niej Dante w „Boskiej komedii”.
Biskup Miry – pasterz bliski ludziom
Wybrany na biskupa Miry — dzisiejszego Demre w Turcji — Mikołaj szybko pozyskał serca wiernych. Łączył głęboką duchowość z wrażliwością na potrzeby materialne mieszkańców, a jego pomoc obejmowała zarówno wsparcie ubogich, jak i interwencje w momentach zagrożenia życia. Przekazy wspominają o jego działaniach w czasach zarazy, kiedy poświęcał własne bezpieczeństwo, by pomagać chorym i umierającym.
Słynęły również opowieści o uratowaniu rybaków, którzy podczas gwałtownej burzy wołali o ratunek, a niespodziewanie ocaleńcie przypisywali jego modlitwie. Z kolei kiedy cesarz Konstantyn skazał na śmierć trzech młodych mężczyzn z Miry pod wpływem przesadnego oskarżenia, Mikołaj miał osobiście udać się do Konstantynopola, aby wyprosić ułaskawienie. To sprawiło, że zaczęto widzieć w nim orędownika niewinnie oskarżonych.
W tradycji zachowało się także podanie o trzech zabitych podróżnych, których święty miał przywrócić do życia po tym, jak zostali zamordowani przez pazerność gospodarza. Dlatego tak często przedstawiano go jako patrona zagrożonych w podróży, a także tych, którzy padli ofiarą niesprawiedliwości.
Mikołaj w historii Kościoła
Przekazy mówią, że Mikołaj został uwięziony podczas prześladowań chrześcijan za czasów cesarzy Dioklecjana i Maksymiana. Wolność odzyskał dopiero na mocy edyktu mediolańskiego z 313 roku, gdy Kościół uzyskał swobodę wyznania. Miał także uczestniczyć w pierwszym soborze powszechnym w Nicei w 325 roku, na którym potępiono nauki Ariusza podważające jedność Trójcy Świętej.
Po latach posługi, wypełnionych pomocą bliźnim i głoszeniem Ewangelii, Mikołaj odszedł 6 grudnia pomiędzy 345 a 352 rokiem. Jego ciało przez wiele wieków spoczywało w Mirze, aż w 1087 roku zostało przewiezione do włoskiego Bari, gdzie do dziś znajduje się słynna bazylika wystawiona ku jego czci.
Jak rodził się kult świętego
Już w VI wieku powstała w Konstantynopolu jedna z pierwszych bazylik poświęconych Mikołajowi, a w kolejnych stuleciach jego kult objął niemal całą chrześcijańską Europę. W samym Rzymie w IX wieku stały już dwie świątynie z jego imieniem. Kronikarze średniowieczni podkreślali z zachwytem, że trudno byłoby zliczyć kościoły wzniesione na cześć świętego Mikołaja, gdyż było ich tak wiele.
W XIII wieku pojawiła się piękna tradycja organizowania zapomóg i stypendiów dla dzieci uczących się w szkołach prowadzonych pod jego patronatem. Właśnie z tych zwyczajów narodziła się współczesna radość związana z obdarowywaniem najmłodszych w dniu, który nosi jego imię.
Popularność świętego utrwaliła się również w sztuce. Wizerunek Mikołaja można odnaleźć na obrazach Tycjana, Tiepola, Fra Angelico i wielu innych. Do dziś najstarszą znaną ikonę przedstawiającą świętego — datowaną na VI wiek — można oglądać w jednym z kościołów w Bejrucie.
Mikołaj w Polsce i na świecie
W Polsce kult świętego Mikołaja był szczególnie żywy. Do dziś jego imię noszą setki parafii i kościołów, a w ikonografii jest jednym z najczęściej przedstawianych świętych. W tradycji ludowej był orędownikiem „na każdą potrzebę” — nim jego miejsce w codziennych modlitwach zajął święty Antoni, to właśnie Mikołaj uchodził za pierwszego adresata próśb o pomoc.
Do dzisiaj pozostaje patronem wielu miast i zawodów: marynarzy, rybaków, pielgrzymów, studentów, notariuszy, kupców, dzieci i podróżnych. W malarstwie i rzeźbie ukazywany jest w stroju biskupa, trzymając księgę, pastorał, trzy złote kule lub sakiewki symbolizujące posag, który ofiarował ubogim.
Dziękuję, że przeczytałeś /przeczytałaś artykuł do końca. Jeżeli chcesz, by powstawały na tej tego typu materiały, włącz się proszę jako Patron.
Twoje wsparcie jest bezcenne!
buycoffee.to/dorota-kania
