Od września 1978 r. Tadeusz Szczepański pracował jako mechanik samochodowy w Przedsiębiorstwie Produkcji i Montażu Urządzeń Elektrycznych Budownictwa „Elektromontaż” w Gdańsku. W tym okresie nawiązał kontakty ze środowiskiem opozycyjnym, a w 1979 r. zaangażował się w działalność Wolnych Związków Zawodowych., należał do tzw grupy Walęsy.
Jako działacz WZZ zajmował się kolportażem prasy niezależnej, w tym m.in. „Robotnika” oraz „Biuletynu Informacyjnego” Komitet Samoobrony Społecznej KOR, a także ulotek o charakterze opozycyjnym. Odegrał istotną rolę w przygotowaniach do niezależnych obchodów rocznicy Grudnia ’70 w 1979 r. – odpowiadał za sprzęt nagłaśniający, a 18 grudnia 1979 r., jako przedstawiciel WZZ Wybrzeża, złożył wieniec pod bramą nr 2 Stoczni Gdańskiej.
W związku z tą działalnością był intensywnie szykanowany przez funkcjonariuszy SB. Z relacji zachowanych w materiałach archiwalnych wynika, że wtargnięto do jego mieszkania pod jego nieobecność domowników, grożono mu śmiercią, topiono go w wannie oraz bito mokrymi ręcznikami – metody te miały charakter zastraszający i nosiły znamiona przemocy operacyjnej.
Zaginięcie
16 stycznia 1980 r., po zdaniu egzaminu na prawo jazdy i spotkaniu z przyjaciółmi, Tadeusz Szczepański zaginął w niewyjaśnionych okolicznościach. Poszukiwania rozpoczęto po zgłoszeniu zaginięcia na milicję, jednak informacja prasowa o jego zniknięciu ukazała się w „Dzienniku Bałtyckim” dopiero 10 lutego 1980 r. Równocześnie Lech Wałęsa poinformował o sprawie Jacka Kuronia, a 13 lutego 1980 r. KSS KOR opublikował komunikat o zaginięciu współpracownika Komitetu Założycielskiego WZZ Wybrzeża, przedstawiając jego sylwetkę oraz okoliczności, w których był widziany po raz ostatni.
Odnalezienie zwłok i śledztwo
17 marca 1980 r. odnaleziono bardzo zmasakrowane zwłoki Tadeusza Szczepańskiego, unoszące się na wodzie Motławy, na wysokości stacji pomp przy Elektrociepłowni „Ołowianka” (w rejonie Kanału Na Stępce). Prokuratura jako przyczynę zgonu wskazała „przypadkowe utonięcie”, jednak wersja ta była powszechnie uznawana za niewiarygodną. W dniu zaginięcia panował silny mróz, rzeka była pokryta grubą warstwą lodu, a żegluga była wstrzymana.
O sprawie poinformowano dziennikarzy zachodnich agencji prasowych, m.in. Reuters, ANSA, DPA i UPI, co nadało jej międzynarodowy rozgłos. Z dokumentów zgromadzonych w archiwach Instytut Pamięci Narodowej jednoznacznie wynika, że Służba Bezpieczeństwa – na poziomie MSW – nadzorowała przebieg śledztwa i konsekwentnie broniła tezy o tragicznym wypadku, mimo licznych poszlak wskazujących na możliwość udziału osób trzecich.
– Sprawa wydawała się beznadziejna i zamknięta. Było tak do czasu, kiedy w archiwum IPN w Warszawie natknąłem się na zdumiewający dokument, z którego jednoznacznie wynika, że SB – i to na poziomie MSW – kierowała śledztwem w sprawie zaginięcia Szczepańskiego i za wszelką cenę broniła wersji o tragicznym wypadku – pisał w Biuletynie IPN 2006 roku prof. Sławomir Cenckiewicz w tekście pt. Zemsta czy „wypadek przy pracy”? Tajemnica śmierci Tadeusza Szczepańskiego (1960–1980) – działacza Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża
.
Pogrzeb i późniejsze postępowania
Tadeusz Szczepański został pochowany 25 marca 1980 r. na cmentarzu Łostowickim w dzielnicy Siedlce w Gdańsku. W pogrzebie – pomimo intensywnych działań operacyjnych SB i milicji – wzięło udział do około dwóch tysięcy osób, w tym liczni działacze opozycji demokratycznej.
W 1989 r. sprawę zaginięcia i śmierci Tadeusza Szczepańskiego podjął prokurator Leszek Lackorzyński, działając we współpracy z Komisją Nadzwyczajną kierowaną przez Jana Rokitę. Postępowanie to nie doprowadziło jednak do nowych ustaleń, a sprawa nie została ujęta w końcowym raporcie Komisji. Okoliczności śmierci Szczepańskiego pozostają niewyjaśnione.
w 2009 roku prezydent RP prof. Lech Kaczyński odznaczył go Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Przy pisaniu tekstu korzystałam ze źródeł: materiały MSW i SB z 1980 r. Encyklopedia Solidarności, Archiwum IPN, Komunikaty KSS KOR (1980)
- Dziękuję, że przeczytałeś /przeczytałaś artykuł do końca. Jeżeli chcesz, by powstawały na tej tego typu materiały, włącz się proszę jako Patron.
- Twoje wsparcie jest bezcenne!
- buycoffee.to/dorota-kania
- patronite.pl/dorota.kania
