Unia Europejska formalnie domknęła jedno z najbardziej kontrowersyjnych porozumień handlowych ostatnich dekad. W Asunción, stolicy Paragwaju, podpisano umowę o wolnym handlu między UE a blokiem Mercosur. Dla Ursula von der Leyen był to moment triumfu. Dla tysięcy europejskich rolników – sygnał alarmowy. A to dopiero początek.
Podpis złożony, wątpliwości pozostały
Szefowa Komisja Europejska ogłosiła, że porozumienie z Mercosurem tworzy największą strefę wolnego handlu na świecie, obejmującą niemal 20 proc. globalnego PKB. Według jej deklaracji umowa ma przynieść zniesienie ceł o wartości miliardów euro, otwarcie rynków zamówień publicznych i nowe możliwości dla unijnego biznesu.
– To dobra umowa dla Europy, dla każdego państwa członkowskiego – zapewniała.
Problem w tym, że to zdanie brzmi jak polityczna mantra oderwana od realiów europejskiej wsi.
Rolnictwo na ołtarzu wolnego handlu
Największe kontrowersje budzi część porozumienia dotycząca produktów rolnych. UE otwiera swój rynek na żywność z Ameryki Południowej – produkowaną taniej, według innych standardów i bez restrykcji, które od lat obciążają europejskich producentów.
Von der Leyen przekonywała, że Komisja „wysłuchała obaw rolników” i wprowadziła zabezpieczenia, w tym ochronę 350 oznaczeń geograficznych. Krytycy odpowiadają wprost: to listek figowy. Mercosur nie uznaje realnych klauzul ochronnych, a zapowiadane mechanizmy nie zatrzymają napływu taniej żywności.
W praktyce oznacza to presję cenową, spadek opłacalności produkcji i uderzenie w kraje takie jak Polska, gdzie rolnictwo i przetwórstwo żywności są jednym z filarów gospodarki.
„Wyrok na europejskie rolnictwo”
Negocjacje trwały 25 lat, ale finał nastąpił szybko. Na początku stycznia większość państw UE zgodziła się na podpisanie umowy. Przeciwko były m.in. Polska, Francja, Austria, Irlandia i Węgry. Ich sprzeciw okazał się jednak bez znaczenia.
Europoseł Bogdan Rzońca nie pozostawia złudzeń. Jego zdaniem porozumienie z Mercosurem to de facto wyrok na europejskie rolnictwo, szczególnie w Europie Środkowo-Wschodniej. Ostrzega przed napływem żywności niskiej jakości i nieskutecznością zapisów ochronnych, a także przed pogłębianiem podziałów wewnątrz Unii.
Rzońca krytykuje również polski rząd za brak skutecznej koalicji państw, która mogłaby realnie zablokować porozumienie. Sprzeciw polityczny okazał się symboliczny – decyzje zapadły ponad głowami rolników.
Nie tylko Mercosur. Kolejne umowy w drodze
Mercosur nie jest wyjątkiem, lecz elementem szerszej strategii handlowej Brukseli. Jak informuje RMF FM, Komisja Europejska finalizuje nową umowę handlową z Indie, która ma zostać podpisana jeszcze w tym miesiącu. Oficjalnie zapewnia się, że porozumienie nie obejmie rolnictwa. Unijni dyplomaci potwierdzają te deklaracje, ale doświadczenie z Mercosurem każe podchodzić do nich z ostrożnością.
W tle są także rozmowy z Australią oraz skutki liberalizacji handlu z Ukrainą. Wszystkie te kierunki łączy jedno: rosnąca presja konkurencyjna na europejskich producentów przy jednoczesnym utrzymywaniu wobec nich coraz bardziej restrykcyjnej „zielonej” polityki UE.
Kto zyska, kto zapłaci?
Krytycy wskazują, że największymi beneficjentami umowy z Mercosurem będą silne gospodarki przemysłowe – przede wszystkim Niemcy. To one zyskają nowe rynki zbytu dla samochodów, maszyn i technologii. Koszt tej ekspansji poniosą rolnicy i mniejsze państwa członkowskie, których głos w Brukseli coraz częściej jest ignorowany.
Mercosur stał się symbolem nowego modelu integracji handlowej UE: szybkiej, scentralizowanej i coraz mniej wrażliwej na społeczne konsekwencje. Jeśli kolejne umowy – z Indiami i innymi partnerami – będą podpisywane według tego samego schematu, europejskie rolnictwo może znaleźć się w sytuacji bez wyjścia.
Jedno jest pewne: Mercosur to nie koniec. To dopiero zapowiedź tego, co Bruksela szykuje w najbliższych miesiącach. A rachunek za „wolny handel” może okazać się znacznie wyższy, niż dziś chce to przyznać Komisja Europejska.
- Dziękuję, że przeczytałeś /przeczytałaś artykuł do końca. Jeżeli chcesz, by powstawały na tej tego typu materiały, włącz się proszę jako Patron.
- Twoje wsparcie jest bezcenne!
- buycoffee.to/dorota-kania
- patronite.pl/dorota.kania
