Po wspólnej napaści na Polskę III Rzesza i ZSRR nie tylko podzieliły terytorium – rozpoczęły także skoordynowaną operację likwidacji narodu polskiego. W latach 1939–1941 odbyła się seria tajnych narad Gestapo i NKWD. Ich efektem była eksterminacja inteligencji, rozbijanie podziemia oraz planowe wynaradawianie Polaków. Dokumenty i relacje świadków pokazują: okupanci współpracowali znacznie ściślej, niż przez dekady chciano przyznać.
Tutaj pisałam o działaniach Stalina wobec Polaków: https://dorotakania.pl/2026/01/25/operacja-polska-nkwd-zgineli-bo-byli-polakami/
Początki współpracy po pakcie Ribbentrop–Mołotow
Po podpisaniu paktu Ribbentrop-Mołotow w sierpniu 1939 roku III Rzesza i ZSRR dokonały wspólnej agresji na Polskę 1939. Był to początek II wojny światowej na ziemiach polskich oraz faktyczny początek podwójnej okupacji.
Kraj został rozdzielony pomiędzy dwóch okupantów, co symbolicznie potwierdziła wspólna defilada Wehrmachtu i Armii Czerwonej w Brześciu nad Bugiem 23 września 1939 r. Wydarzenie to miało ogromne znaczenie propagandowe — pokazywało światu faktyczny sojusz dwóch totalitaryzmów.
28 września 1939 roku podpisano w Moskwie traktat o granicach i przyjaźni niemiecko-radzieckiej, będący faktycznym czwartym rozbiorem Polski. Granica przebiegała wzdłuż Sanu, Bugu, Narwi i Pisy.
Do układu dołączono tajny protokół przewidujący ścisłą współpracę aparatu terroru obu państw — Gestapo i NKWD. Zakładał on wspólne tłumienie polskiej działalności niepodległościowej oraz wzajemne informowanie się o metodach walki z oporem.
To właśnie na tej podstawie rozpoczęto serię konferencji Gestapo-NKWD odbywających się w latach 1939–1941.
Cztery konferencje okupantów – plan walki z Polakami
Brześć nad Bugiem – listopad 1939
Pierwsze spotkanie odbyło się 27 listopada 1939 roku.
Tematem była likwidacja polskiej konspiracji już w zarodku — zanim powstanie Polskie Państwo Podziemne.
Rozmawiano o:
- kartotekach osób podejrzanych
- strukturach wojskowych
- organizacjach patriotycznych
- harcerstwie i środowiskach akademickich
Przemyśl – listopad/grudzień 1939
Podczas drugiej konferencji rozszerzono współpracę o:
- wymianę jeńców
- metody eksterminacji ludności
- przekazywanie sobie osób politycznie niewygodnych
Na polecenie Stalina przekazano stronie niemieckiej m.in. niemieckich komunistów przebywających w ZSRR. Był to jeden z pierwszych przypadków formalnej współpracy aparatu represji obu państw.
Zakopane – luty–kwiecień 1940
Najważniejsza narada odbyła się w willach „Pan Tadeusz” i „Telimena”.
Trwała od 20 lutego do 4 kwietnia 1940 r.
Według relacji polskiego podziemia:
Do Krakowa przybyła specjalna komisja NKWD, aby uzgodnić z Gestapo wspólne działania przeciwko polskiemu ruchowi podziemnemu. Narady trwały kilka tygodni.
Historycy wskazują, że właśnie w tym czasie ustalano mechanizm eliminacji elit, który później objawił się jako:
- Intelligenzaktion
- Akcja AB
- deportacje na Sybir
- masowe egzekucje
Kraków – marzec 1940
Kolejna podkonferencja doprecyzowała działania operacyjne przeciwko podziemiu i inteligencji.
Część badaczy uważa, że właśnie w trakcie tych narad zapadła decyzja o losie polskich oficerów — późniejszej zbrodni katyńskiej.
Zakres współpracy Gestapo i NKWD
Wspólne działania obejmowały:
- wymianę informacji o polskim ruchu oporu
- przekazywanie list osób do aresztowania
- eliminację elit przywódczych II RP
- likwidację polskiej inteligencji
- wynaradawianie poprzez germanizację i rusyfikację
- koordynację deportacji i egzekucji
Była to zaplanowana polityka dwóch totalitaryzmów. Niemic i Rosji — nazizmu i komunizmu.
Tutaj pisałam w współpracy polskich komunistów z Gestapo: https://dorotakania.pl/2026/02/17/operacja-komunistow-i-gestapo-przeciw-ak/
Skutki dla Polski – eksterminacja inteligencji
Bezpośrednim rezultatem współpracy były masowe zbrodnie na ludności cywilnej.
III Rzesza
- Intelligenzaktion
- Sonderaktion Krakau
- Sonderaktion Lublin
- Intelligenzaktion Pommern
- Intelligenzaktion Schlesien
- Akcja AB – ponad 8 tys. ofiar
Celem była likwidacja nauczycieli, lekarzy, duchownych, oficerów i urzędników — czyli warstwy przywódczej narodu.
ZSRR
Na terenach zajętych przez Sowietów prowadzono:
- aresztowania
- deportacje na Sybir
- egzekucje więzienne
- zbrodnię katyńską
Wspólny cel: naród bez przywódców
Plan obu okupantów był identyczny — Polska miała przestać istnieć jako wspólnota polityczna i kulturowa.
Elity należało zlikwidować, a społeczeństwo podporządkować.
Konferencje Gestapo-NKWD pokazują, że III Rzesza i ZSRR prowadziły skoordynowaną operację zniszczenia narodu polskiego.
To nie była przypadkowa brutalność wojny.
To była zaplanowana operacja państwowa. Niemiec i Rosji.
- Dziękuję, że przeczytałeś /przeczytałaś artykuł do końca. Jeżeli chcesz, by powstawały na tej tego typu materiały, włącz się proszę jako Patron.
- Twoje wsparcie jest bezcenne!
- buycoffee.to/dorota-kania
- patronite.pl/dorota.kania
