Redaktor naczelny „Polityki” w dokumentach wywiadu PRL. Kim był „Bogusław”?
Redaktor naczelny tygodnika „Polityka” – Jerzy Baczyński – został zarejestrowany przez służby specjalne PRL jako kontakt operacyjny o pseudonimie „Bogusław”. Tak wynika z dokumentów znajdujących się w zasobach Instytut Pamięci Narodowej.
Z akt Służby Bezpieczeństwa wynika, że 31 lipca 1981 roku, tuż przed wyjazdem na stypendium do Francji, Baczyński podpisał oświadczenie i przyjął pseudonim operacyjny. Rejestracji dokonał funkcjonariusz wywiadu PRL z wydziału zajmującego się rozpracowywaniem środowisk finansowych i gospodarczych.
To właśnie ten wątek – zainteresowanie wywiadu PRL środowiskiem ekonomicznym i gospodarczym – powraca w dokumentach wielokrotnie.
Od Jerzego Sroki do Jerzego Baczyńskiego – zmiana nazwiska i zainteresowanie SB
Z dokumentów wynika, że SB interesowała się Baczyńskim już na przełomie lat 60. i 70. Wówczas nosił nazwisko Jerzy Sroka – dopiero później zmienił je na Baczyński.
W aktach znajdują się m.in. własnoręcznie napisane i podpisane dokumenty, w tym jedno z kluczowych oświadczeń dotyczących zachowania tajemnicy państwowej. Dotyczyło ono faktu zatrudnienia oficera wywiadu PRL w redakcji „Życia Warszawy”.
W dokumencie czytamy:
„Oświadczam, że zostałem poinformowany i zdaję sobie sprawę z tego, że fakt zatrudnienia znanego mi oficera wywiadu PRL w redakcji »Życia Warszawy« stanowi tajemnicę państwową specjalnego znaczenia. Dlatego fakt ten zamierzam zachować w tajemnicy. W przypadku ujawnienia przeze mnie posiadanej informacji dotyczącej osoby oficera wywiadu PRL zdaję sobie sprawę, że będę pociągnięty do odpowiedzialności zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem”.
Dokument został podpisany: Jerzy Baczyński.
Hasło kontaktowe w Paryżu. Operacyjny pseudonim „Bogusław”
W aktach wywiadu PRL znajduje się także oświadczenie z 31 lipca 1981 roku. Baczyński deklarował w nim gotowość do rozmów z pracownikiem wywiadu oraz przyjęcie sugestii dotyczących zagadnień będących w zainteresowaniu służb.
W treści dokumentu znalazło się również uzgodnione hasło kontaktowe na terenie Francji:
„Szukam pana Bogusława z Warszawy. Czy nie zostawił dla mnie wiadomości?”
Odzew: „Tak, dobrze pan trafił – mam dla pana wiadomość od Bogusława”.
Na potrzeby ewentualnego kontaktu przyjął pseudonim „Bogusław”.
W dokumentach nie ma donosów pisanych przez Baczyńskiego. Znajdują się natomiast raporty sporządzane przez funkcjonariuszy SB po spotkaniach z nim.
Kariera: od „Życia Warszawy” do redaktora naczelnego „Polityki”
Jerzy Baczyński jest absolwentem Instytutu Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego.
W latach 1973–1981 pracował w „Życiu Warszawy” jako dziennikarz działu ekonomicznego, a w 1980 roku został zastępcą kierownika dodatku „Życie i Nowoczesność”.
W 1975 roku wyjechał do USA jako stypendysta Indiana University School of Journalism.
W latach 1981–1982 przebywał we Francji – najpierw jako stypendysta programu Journalistes en Europe, później Fondation de France. W tym czasie działał w paryskim Komitecie Koordynacyjnym „Solidarności” oraz był sekretarzem generalnym stowarzyszenia Solidarite-Presse-Pologne.
Po powrocie do kraju w 1983 roku trafił do Polityka jako redaktor działu publicystyki gospodarczej.
W 1990 roku został zastępcą redaktora naczelnego i wiceprezesem Spółdzielni Pracy Polityka.
W 1994 roku objął stanowisko redaktora naczelnego i prezesa wydawnictwa.
W 2012 roku spółdzielnia została przekształcona w spółkę komandytowo-akcyjną.
Redakcja „Polityki” w objęciach SB
W materiałach IPN pojawiają się również nazwiska innych dziennikarzy związanych z tygodnikiem, którzy byli zarejestrowani przez SB.
Tutaj pisałam o KKT – „Senatorze”: https://dorotakania.pl/2026/01/28/miedzy-salonem-kultury-a-cieniem-bezpieki/
Wśród nich wymienia się m.in.:
- Daniel Passent – zarejestrowany jako kontakt operacyjny „Daniel”, później jako TW „John”.
- Krzysztof Teodor Toeplitz – zarejestrowany pod pseudonimem „Senator”.
- Zygmunt Szeliga – zarejestrowany jako kontakt operacyjny „Aligator”
- Wiesław Górnicki – zarejestrowany jako tajny informator „Kawa”
- Wojciech Giełżyński – zarejestrowany jako tajny współpracownik „Stefański”
- Andrzej Szczypiorski – zarejestrowany jako tajny współpracownik „Miglanc”
- Ryszard Kapuściński – zarejestrowany jako kontakt operacyjny „Poeta”
- Marek Ostrowski – zarejestrowany jako kontakt operacyjny „Bast”
- Kazimierz Koźniewski – zarejestrowany jako konsultant „33” – był także tajnym współpracownikiem Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego i Komitetu do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego.
Nagroda i fala komentarzy
W 2001 roku kapituła nagrody im. Andrzeja Woyciechowskiego (Radio Zet) uznała, że dziennikarzem symbolizującym niezależność i obiektywizm jest Jerzy Baczyński.
Informacja o wyróżnieniu wywołała falę komentarzy w internecie – część z nich odnosiła się do jego przeszłości w PRL i rejestracji jako kontakt operacyjny wywiadu.
Ojciec – ekonomista i działacz partyjny
Ojcem Jerzego Baczyńskiego był Tadeusz Sroka – ekonomista, działacz partyjny i oficer Wojska Polskiego. Z dokumentów wynika, że był wielokrotnie odznaczany, m.in. Krzyżem Walecznych. Ze służby został zwolniony w 1961 roku w randze kapitana ze względu na trwałe inwalidztwo.
Fakty z akt – bez komentarza
Z dokumentów znajdujących się w zasobach IPN wynika:
- rejestracja jako kontakt operacyjny przed wyjazdem do Francji w 1981 r.,
- przyjęcie pseudonimu „Bogusław”,
- podpisanie oświadczenia o zachowaniu tajemnicy,
- uzgodnienie hasła kontaktowego w Paryżu,
- raporty funkcjonariuszy SB ze spotkań.
Dokumenty te pozostają częścią archiwów państwowych i są przedmiotem analiz historyków badających działalność służb specjalnych PRL oraz relacje środowiska medialnego z aparatem bezpieczeństwa w latach 70. i 80.
Przy pisaniu tekstu korzystałam z książki „Resortowe dzieci. Media: Dorota Kania, Jerzy Targalski, Maciej Marosz, wydawnictwo FRONDA
- Dziękuję, że przeczytałeś /przeczytałaś artykuł do końca. Jeżeli chcesz, by powstawały na tej tego typu materiały, włącz się proszę jako Patron.
- Twoje wsparcie jest bezcenne!
- buycoffee.to/dorota-kania
- patronite.pl/dorota.kania
