Rankiem 28 czerwca 1956 roku robotnicy Zakładów im. Józefa Stalina w Poznaniu (obecnie Zakładów im. Hipolita Cegielskiego) odmówili rozpoczęcia pracy na pierwszej zmianie. Strajk, który początkowo miał charakter protestu przeciwko pogarszającym się warunkom życia i pracy, bardzo szybko przerodził się w wielotysięczną manifestację. Tłumy mieszkańców ruszyły ulicami miasta, domagając się nie tylko chleba i godnych zarobków, ale również wolności. Wkrótce na ulicach Poznania doszło do krwawych starć z Milicją Obywatelską, funkcjonariuszami Urzędu Bezpieczeństwa oraz wojskiem.
Komunistyczne władze odpowiedziały na protest siłą. Do pacyfikacji skierowano tysiące żołnierzy, czołgi oraz oddziały bezpieczeństwa. W czasie walk zginęło blisko 60 osób, a około 650 zostało rannych. Najmłodszą ofiarą był 13-letni Roman Strzałkowski, który – według ustaleń historyków – prawdopodobnie został śmiertelnie postrzelony przypadkowo, gdy przejął sztandar od rannego demonstranta. Mimo wieloletniego śledztwa prowadzonego przez Instytut Pamięci Narodowej nie udało się jednoznacznie ustalić okoliczności jego śmierci.
Represje nie zakończyły się wraz z ustaniem walk ulicznych. Już podczas demonstracji funkcjonariusze UB i Milicji Obywatelskiej rozpoczęli masowe zatrzymania uczestników protestu. Akcja była kontynuowana przez kolejne tygodnie. Do 8 sierpnia 1956 roku aresztowano 746 osób. Komunistyczny aparat bezpieczeństwa prowadził śledztwa według z góry przyjętej tezy, zgodnie z którą wydarzenia miały być dziełem „prowokatorów”, „kryminalistów” i „awanturników”, a nie efektem powszechnego sprzeciwu społeczeństwa wobec systemu komunistycznego. Procesy uczestników Poznańskiego Czerwca śledziły media z całego świata, kompromitując propagandę władz PRL.
Za organizację represji odpowiadali konkretni ludzie – oficerowie komunistycznego aparatu bezpieczeństwa.
Feliks Dwojak – kierownik poznańskiej bezpieki w czasie Poznańskiego Czerwca
Feliks Dwojak urodził się 23 września 1924 roku w Radomiu. Do komunistycznego aparatu bezpieczeństwa wstąpił już w pierwszych miesiącach po wkroczeniu Armii Czerwonej do Polski. 24 lutego 1945 roku rozpoczął służbę jako funkcjonariusz Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Kielcach, rozpoczynając wieloletnią karierę w strukturach odpowiedzialnych za utrwalanie władzy komunistycznej.
Błyskawicznie awansował. Już w lipcu 1945 roku został referentem pełniącym obowiązki kierownika Sekcji III Wydziału I WUBP we Wrocławiu, a kilka miesięcy później objął stanowisko zastępcy kierownika Wydziału V tej jednostki. W 1950 roku przeniesiono go do WUBP w Łodzi, gdzie pełnił obowiązki zastępcy naczelnika i jednocześnie p.o. naczelnika Wydziału V.
Od 1951 roku jego kariera rozwijała się już w centralnych strukturach Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w Warszawie. Najpierw został zastępcą naczelnika, a następnie naczelnikiem Wydziału IV Departamentu V MBP. W czerwcu 1954 roku objął stanowisko naczelnika Wydziału VI Departamentu III MBP, odpowiedzialnego za zwalczanie przeciwników politycznych komunistycznego państwa.
Po reorganizacji aparatu bezpieczeństwa pełnił funkcję naczelnika Wydziału IV Departamentu III Komitetu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego, a równocześnie był związany z Instytutem Techniki Operacyjnej, gdzie pracował jako inżynier w Laboratorium Elektroniki. Świadczy to o jego zaangażowaniu również w rozwój technicznych metod pracy komunistyczkich służb specjalnych.
25 czerwca 1955 roku, zaledwie trzy dni przed wybuchem Poznańskiego Czerwca, został mianowany kierownikiem Wojewódzkiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego w Poznaniu. Oznaczało to, że w czasie robotniczego buntu był najwyższym rangą funkcjonariuszem aparatu bezpieczeństwa w województwie poznańskim. To właśnie podległy mu urząd uczestniczył w działaniach wymierzonych przeciwko demonstrantom, prowadził akcję zatrzymań oraz nadzorował śledztwa wobec uczestników protestu.
Po wydarzeniach 28 czerwca 1956 roku Dwojak nie poniósł żadnych konsekwencji służbowych. Już 28 listopada 1956 roku powrócił do centrali Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, gdzie ponownie objął stanowisko naczelnika Wydziału IV Departamentu III.
W następnych latach zajmował kolejne wysokie stanowiska w strukturach MSW. Od 1960 roku był starszym inspektorem Centralnego Archiwum MSW, następnie pozostawał do dyspozycji dyrektora Departamentu Kadr i Szkolenia, a od 1965 roku pełnił funkcję starszego inspektora do zleceń specjalnych w Departamencie Kadr i Szkolenia. Stanowisko to zachował również po kolejnych reorganizacjach resortu.
W latach siedemdziesiątych wykonywał również zadania poza granicami Polski. W 1957 roku został służbowo oddelegowany do Związku Sowieckiego, natomiast w 1951 i 1973 roku przebywał na delegacjach w Berlinie, co świadczy o utrzymywaniu kontaktów z aparatami bezpieczeństwa państw bloku komunistycznego. Karierę zakończył w Biurze „B” Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, odpowiedzialnym za obserwację i działania operacyjne. Od 1 kwietnia 1982 roku pełnił tam funkcję starszego inspektora w stopniu pułkownika. Ze służby odszedł 2 kwietnia 1990 roku, wraz z likwidacją Służby Bezpieczeństwa i końcem komunistycznego aparatu represji w Polsce.
Kariera Feliksa Dwojaka jest przykładem typowej drogi funkcjonariusza najwyższego szczebla komunistycznego aparatu bezpieczeństwa – od pierwszych miesięcy po zakończeniu II wojny światowej, przez okres stalinowski i Poznański Czerwiec 1956, aż po schyłek PRL. Przez ponad czterdzieści lat pozostawał w strukturach odpowiedzialnych za ochronę komunistycznego systemu i zwalczanie jego przeciwników.
Adam Dmowski (właśc. Abel Dmowski)
Adam Dmowski, którego prawdziwe imię brzmiało Abel Dmowski, w czasie Poznańskiego Czerwca 1956 roku pełnił funkcję zastępcy kierownika Wojewódzkiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego w Poznaniu. Był jednym z najwyżej postawionych funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa odpowiedzialnych za działania UB w czasie robotniczego buntu.
Jego kariera od początku była związana z komunistycznym aparatem represji. W latach 1941–1942 służył w Armii Czerwonej, a w 1944 roku ukończył Szkołę Oficerską Specjalnego Batalionu Szturmowego Wojska Polskiego, będącą kuźnią kadr dla tworzonego pod kontrolą Związku Sowieckiego nowego aparatu władzy.
Już 22 września 1944 roku objął stanowisko kierownika Wydziału Personalnego Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Kielcach, a niespełna rok później został kierownikiem tego samego wydziału w WUBP w Olsztynie.
Od 1946 roku kontynuował karierę w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego w Warszawie. Najpierw był starszym referentem Departamentu VII, następnie zastępcą kierownika i kierownikiem sekcji w Departamencie III, odpowiadającym za zwalczanie przeciwników politycznych komunistycznego państwa. W kolejnych latach awansował na zastępcę naczelnika Wydziału I Departamentu III MBP, a następnie został inspektorem Biura Specjalnego MBP.
Od 1951 roku pełnił funkcję zastępcy szefa Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Białymstoku, a po reorganizacji aparatu bezpieczeństwa – zastępcy kierownika WUdsBP w tym mieście.
1 listopada 1955 roku został przeniesiony do Poznania, gdzie objął stanowisko zastępcy kierownika Wojewódzkiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego. Funkcję tę sprawował również podczas wydarzeń Poznańskiego Czerwca 1956 roku, należąc do ścisłego kierownictwa wojewódzkiego aparatu bezpieczeństwa odpowiedzialnego za działania wobec protestujących robotników.
Po wydarzeniach czerwcowych został odwołany z Poznania. 22 listopada 1956 roku pozostawał do dyspozycji dyrektora Departamentu Kadr i Szkolenia Komitetu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego, a od 28 lutego 1957 roku do 6 października 1959 roku pełnił służbę poza pionem bezpieczeństwa.
W latach 1953–1954 ukończył kurs dla kadry kierowniczej w Ośrodku Szkolenia Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w Warszawie, przygotowujący najwyższych funkcjonariuszy aparatu represji do pełnienia funkcji kierowniczych.
Ostatecznie w 1969 roku wyjechał na stałe do Izraela, kończąc swoją wieloletnią karierę w komunistycznym aparacie bezpieczeństwa.
Stefan Machnicki – naczelnik Wydziału II poznańskiej bezpieki
Karierę w komunistycznym aparacie bezpieczeństwa rozpoczął już u progu instalowania w Polsce władzy podporządkowanej Związkowi Sowieckiemu. Do Resortu Bezpieczeństwa Publicznego został przyjęty jesienią 1944 roku i skierowany na Kurs Specjalny w Lublinie, przygotowujący kadry tworzonego przez komunistów aparatu represji. Część dokumentów wskazuje, że formalnie został przyjęty do służby 1 listopada 1944 roku, natomiast od 15 listopada 1944 roku figurował jako pracownik operacyjny Resortu Bezpieczeństwa Publicznego.
Już w styczniu 1945 roku został skierowany do Grupy Operacyjnej Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego na województwo poznańskie, gdzie pełnił funkcję oficera śledczego. W pierwszych miesiącach po zakończeniu wojny powierzono mu organizowanie struktur bezpieczeństwa w Wielkopolsce. Najpierw został kierownikiem Grupy Operacyjnej Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego we Wrześni, a następnie obejmował kolejne stanowiska w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Poznaniu.
Od 1945 roku pracował jako starszy referent kolejnych wydziałów operacyjnych WUBP, następnie został zastępcą szefa PUBP w Poznaniu, pełnił obowiązki szefa, a później objął stanowisko szefa Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Gnieźnie. W 1951 roku został naczelnikiem Wydziału Komunikacji WUBP w Poznaniu, a rok później awansował na stanowisko zastępcy dyrektora do spraw administracyjno-gospodarczych Szkoły WUBP w Poznaniu.
Według zachowanych dokumentów w latach 1944–1947 brał udział w walkach z określanym przez komunistyczne władze „reakcyjnym podziemiem” oraz „bandami”. W praktyce oznaczało to udział w działaniach wymierzonych przeciwko żołnierzom polskiego podziemia niepodległościowego oraz środowiskom sprzeciwiającym się narzuconemu Polsce systemowi komunistycznemu. Po krótkim okresie służby w strukturach Wojewódzkiego Zarządu Służby Zdrowia MSW w Poznaniu, 1 marca 1956 roku objął stanowisko naczelnika Wydziału II Wojewódzkiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego w Poznaniu. Funkcję tę sprawował w czasie Poznańskiego Czerwca 1956 roku.
Jako naczelnik jednego z kluczowych wydziałów poznańskiej bezpieki należał do ścisłego kierownictwa wojewódzkiego aparatu bezpieczeństwa podczas robotniczego buntu. Wydział II uczestniczył w działaniach operacyjnych prowadzonych przeciwko uczestnikom protestów, a po zakończeniu walk brał udział w rozpracowywaniu, identyfikowaniu i zatrzymywaniu osób uznanych przez komunistyczne władze za organizatorów i uczestników wydarzeń czerwcowych.
Po likwidacji Urzędu Bezpieczeństwa kontynuował karierę w strukturach Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Poznaniu, gdzie od 1957 roku nadal kierował Wydziałem II. Nie zakończył jednak służby w aparacie bezpieczeństwa. W 1958 roku został przeniesiony do Wojskowej Służby Wewnętrznej (WSW) – komunistycznego wojskowego kontrwywiadu PRL.
Przez kolejne kilkanaście lat zajmował wysokie stanowiska w strukturach WSW we Wrocławiu i Poznaniu. Był kolejno zastępcą szefa do spraw kontrwywiadu, następnie szefem Wydziału I, a od 1967 roku kierował poznańskim oddziałem Wojskowej Służby Wewnętrznej. W 1968 roku awansował do stopnia pułkownika i objął stanowisko szefa Wydziału I Zarządu WSW Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Poznaniu, które sprawował do 1973 roku.
Jego droga zawodowa pokazuje ciągłość kadr komunistycznego aparatu represji. Rozpoczynał służbę w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, następnie przez lata pełnił kierownicze funkcje w Urzędzie Bezpieczeństwa, a po jego reorganizacji kontynuował karierę w Milicji Obywatelskiej oraz Wojskowej Służbie Wewnętrznej, pozostając przez niemal trzy dekady jednym z funkcjonariuszy odpowiedzialnych za ochronę komunistycznego systemu w Polsce.
Bogdan Jeleń – naczelnik pionu śledczego poznańskiej bezpieki
Bogdan Jeleń należał do grona najbardziej doświadczonych funkcjonariuszy komunistycznego aparatu bezpieczeństwa w Wielkopolsce. Z Polską Partią Robotniczą związał się już w 1944 roku (według części dokumentów w 1945 r.), a po jej przekształceniu został członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W czasie okupacji niemieckiej działał w Batalionach Chłopskich, gdzie posługiwał się pseudonimem „Kolt”.
Do Urzędu Bezpieczeństwa trafił już 1 sierpnia 1944 roku, stając się jednym z pierwszych funkcjonariuszy budowanego przez komunistów aparatu represji. Początkowo służył w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Lublinie, gdzie pracował między innymi w pionie śledczym oraz w Sekcji Walki z Bandytyzmem. Brał udział w licznych operacjach przeciwko polskiemu podziemiu niepodległościowemu. W swoich raportach służbowych wskazywał, że uczestniczył w działaniach operacyjnych na terenie Krasnegostawu, Włodawy, Zamościa i Tomaszowa Lubelskiego, wymierzonych przeciwko organizacjom niepodległościowym oraz oddziałom zbrojnym, w tym oddziałowi dowodzonemu przez legendarnego żołnierza podziemia „Żelaznego”.
Jego przełożeni wysoko oceniali skuteczność prowadzonych przez niego śledztw. Zachowana charakterystyka z maja 1947 roku wskazuje, że podczas krótkiej delegacji do Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Białej Podlaskiej przeprowadził 32 postępowania wobec 32 zatrzymanych osób, wykonując wszystkie powierzone mu zadania.
W kolejnych latach systematycznie awansował. Kierował sekcjami śledczymi WUBP w Lublinie, następnie WUBP w Białymstoku, zdobywając opinię jednego z najbardziej doświadczonych funkcjonariuszy pionu śledczego.
Do Poznania trafił w 1955 roku, obejmując stanowisko zastępcy naczelnika Wydziału VII Wojewódzkiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego. 1 marca 1956 roku, na kilka miesięcy przed wybuchem Poznańskiego Czerwca, został pełniącym obowiązki naczelnika Wydziału VII, a od 1 września 1956 roku – już formalnie naczelnikiem wydziału.
W czasie wydarzeń 28 czerwca 1956 roku należał do kadry kierowniczej poznańskiej bezpieki odpowiedzialnej za prowadzenie działań operacyjnych oraz śledczych wobec uczestników robotniczego protestu. Po zakończeniu walk ulicznych brał udział w nadzorowaniu postępowań prowadzonych przeciwko zatrzymanym demonstrantom, wpisując się w działania komunistycznego aparatu represji, którego celem było wykazanie, że protest został rzekomo zorganizowany przez „prowokatorów” i „element kryminalny”.
Po reorganizacji służb bezpieczeństwa nie tylko utrzymał stanowisko, ale kontynuował błyskotliwą karierę. Od 1960 roku kierował Samodzielną Sekcją Śledczą Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Poznaniu, a kilka miesięcy później został naczelnikiem Wydziału Śledczego KWMO. Funkcję tę sprawował nieprzerwanie przez ponad dwadzieścia trzy lata, należąc do najdłużej urzędujących szefów pionu śledczego w Polsce Ludowej.
Po utworzeniu Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych nadal kierował pionem śledczym jako naczelnik Wydziału Śledczego WUSW w Poznaniu. Stanowisko zajmował aż do 15 marca 1990 roku, kończąc służbę wraz z rozwiązaniem Służby Bezpieczeństwa.
Przez całą karierę pozostawał aktywnym działaczem organizacji związanych z komunistycznym aparatem władzy. Był między innymi nieetatowym instruktorem Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Poznaniu, przewodniczącym partyjnych komisji przy Komendzie Wojewódzkiej MO, wiceprezesem koła ZBoWiD, członkiem władz Polskiego Związku Łowieckiego oraz działaczem Gwardyjskiego Klubu Sportowego Olimpia Poznań.
Regularnie uczestniczył również w szkoleniach kierowniczych Służby Bezpieczeństwa, w tym w Kursie Doskonalenia Kadr Kierowniczych SB w 1967 roku. Wielokrotnie wyjeżdżał służbowo do państw bloku komunistycznego, między innymi do Czechosłowacji i Związku Sowieckiego, a w 1985 roku został skierowany do Briańska w ZSRR jako członek grupy operacyjnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Już u schyłku PRL, w 1989 roku, odbył także delegację do Republiki Federalnej Niemiec.
Biografia Bogdana Jelenia pokazuje niezwykłą ciągłość kariery funkcjonariusza komunistycznego aparatu represji. Od pierwszych miesięcy tworzenia Urzędu Bezpieczeństwa, przez Poznański Czerwiec 1956, aż po ostatnie miesiące istnienia Służby Bezpieczeństwa, przez blisko pół wieku zajmował stanowiska związane przede wszystkim z prowadzeniem śledztw przeciwko przeciwnikom politycznym komunistycznego państwa.
Kazimierz Modelewski – naczelnik wydziału operacyjnego poznańskiej bezpieki
Kazimierz Modelewski należał do grona funkcjonariuszy, którzy niemal całą swoją karierę zawodową związali z komunistycznym aparatem bezpieczeństwa. Członkiem Polskiej Partii Robotniczej został już w 1945 roku, a po utworzeniu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej wstąpił do niej 15 grudnia 1948 roku. Przez ponad trzydzieści pięć lat pełnił kierownicze funkcje w Urzędzie Bezpieczeństwa, Służbie Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej, dochodząc do stopnia pułkownika.
Przed wojną ukończył gimnazjum w Sochaczewie. Do struktur bezpieczeństwa został przyjęty w kwietniu 1945 roku, rozpoczynając służbę jako młodszy referent Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Żninie. Już rok później skierowano go na VIII Kurs Centralnej Szkoły Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w Łodzi, przygotowujący kadry kierownicze komunistycznego aparatu represji.
Po ukończeniu szkolenia szybko awansował. W 1947 roku został zastępcą szefa, a następnie pełniącym obowiązki szefa Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Turku. Dwa lata później objął stanowisko szefa PUBP w Kaliszu, należąc już do grona kierowników terenowych struktur bezpieczeństwa.
Do Poznania trafił 1 października 1952 roku, kiedy został zastępcą naczelnika Wydziału III Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Był to wydział odpowiedzialny za zwalczanie środowisk uznawanych przez komunistyczne władze za przeciwników politycznych państwa.
1 kwietnia 1955 roku objął stanowisko naczelnika Wydziału IV Wojewódzkiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego w Poznaniu. Funkcję tę sprawował podczas Poznańskiego Czerwca 1956 roku, należąc do ścisłego kierownictwa wojewódzkiego aparatu bezpieczeństwa. Kierowany przez niego pion uczestniczył w działaniach operacyjnych prowadzonych przeciwko środowiskom uznawanym za zagrożenie dla komunistycznej władzy, a po robotniczym buncie brał udział w rozpracowywaniu uczestników protestów oraz utrwalaniu kontroli nad społeczeństwem.
Po likwidacji Urzędu Bezpieczeństwa nie zakończył kariery. W listopadzie 1956 roku został naczelnikiem Wydziału III Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Poznaniu, zachowując wpływ na działalność operacyjną nowo utworzonej Służby Bezpieczeństwa.
Od 1959 roku pełnił funkcję I zastępcy komendanta do spraw bezpieczeństwa KWMO w Białymstoku, a po reorganizacji struktur został I zastępcą komendanta do spraw Służby Bezpieczeństwa. W 1972 roku przeniesiono go na analogiczne stanowisko do Komendy Wojewódzkiej MO w Opolu, gdzie bezpośrednio nadzorował pracę najważniejszych pionów operacyjnych, w tym Wydziału III, Wydziału Śledczego, pionu obserwacji „B” oraz podległych inspektoratów.
Kolejnym etapem jego kariery było objęcie stanowiska komendanta wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej w Jeleniej Górze, które sprawował w latach 1975–1981. Po zakończeniu służby pozostawał jeszcze przez kilka miesięcy do dyspozycji Departamentu Kadr Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, po czym 31 maja 1981 roku został zwolniony ze służby w stopniu pułkownika.
Równolegle z karierą w aparacie bezpieczeństwa aktywnie działał w strukturach PZPR. Przez wiele lat zasiadał w egzekutywach organizacji partyjnych przy jednostkach bezpieczeństwa i milicji w Turku, Kaliszu, Poznaniu i Białymstoku, był także członkiem Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Białymstoku oraz egzekutyw wojewódzkich struktur partii w Opolu i Jeleniej Górze. Jego kariera pokazuje ścisłe przenikanie się kierownictwa komunistycznego aparatu represji i struktur partyjnych.
Biografia Kazimierza Modelewskiego jest przykładem typowej drogi funkcjonariusza najwyższego szczebla Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa. Od pierwszych miesięcy po zakończeniu II wojny światowej aż do początku lat osiemdziesiątych pozostawał jednym z zaufanych kadr komunistycznego systemu, pełniąc kierownicze funkcje zarówno w aparacie bezpieczeństwa, jak i w strukturach PZPR. W czasie Poznańskiego Czerwca 1956 roku należał do grona oficerów odpowiedzialnych za funkcjonowanie wojewódzkiego aparatu bezpieczeństwa podczas jednego z najkrwawszych wystąpień społecznych w historii Polski Ludowej.
Przy pisaniu testu korzystałam z materiałów Instytutu Pamięci Narodowej – https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/poznanski-czerwiec-56/83611,Ofiary-Poznanskiego-Czerwca.html
- Dziękuję, że przeczytałeś /przeczytałaś artykuł do końca. Jeżeli chcesz, by powstawały na tej tego typu materiały, włącz się proszę jako Patron.
- Twoje wsparcie jest bezcenne!
- buycoffee.to/dorota-kania
- patronite.pl/dorota.kania
