Antoni Wodyński ps. „Odyniec” miał zaledwie 24 lata, gdy w lipcu 1948 roku wpadł we Wrocławiu w zasadzkę komunistycznej bezpieki. Był kurierem mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, łącznikiem 6. Wileńskiej Brygady AK i człowiekiem, który mimo amnestii nie porzucił walki o wolną Polskę. Postrzelony w brzuch, w stanie agonalnym został poddany brutalnemu przesłuchaniu. Zmarł 8 lipca 1948 roku. Miejsce jego pochówku do dziś pozostaje nieznane.
Tutaj pisałam o Żolnierzu Niezłomnym – Łupaszce: https://dorotakania.pl/2026/02/08/z-bogiem-panowie-wiernosc-ktorej-nie-dalo-sie-zabic/
W mieszkaniu, w którym UB urządziło zasadzkę, razem z Jadwigą Łukasiuk, żoną „Młota”, przebywała również ich córka — Marta Łukasiuk. Była wtedy małą dziewczynką, ale zapamiętała strach, przemoc i kolejne „wizyty” bezpieki. Po latach mówiła także o postrzeleniu Antoniego Wodyńskiego „Odyńca”. Z jej wspomnień wynikało, że funkcjonariusze UB wynosili rannego na kocu i nieśli go w stronę torów. Ten obraz — ciężko ranny kurier „Łupaszki”, niesiony przez ubeków po zasadzce — pozostaje jednym z najbardziej przejmujących świadectw tamtej wrocławskiej operacji.
Historia ppor. Antoniego Wodyńskiego ps. „Odyniec” to jedna z najbardziej dramatycznych opowieści o losach żołnierzy wyklętych po II wojnie światowej. W jego biografii skupiają się najważniejsze wątki powojennego podziemia: walka z NKWD i UB, konspiracyjna łączność między oddziałami, akcje aprowizacyjne, amnestia, zasadzki, brutalne śledztwa i śmierć z rąk aparatu bezpieczeństwa.
Wodyński był jednym z ludzi utrzymujących kontakt między kpt. Władysławem Łukasiukiem ps. „Młot”, dowódcą 6. Brygady Wileńskiej AK, a strukturami wileńskiego podziemia. Był również kurierem mjr. Zygmunta Szendzielarza ps. „Łupaszka”, który po wojnie nadal utrzymywał kontakty z podwładnymi i znajomymi z czasów konspiracji.
„Miejsce żołnierza jest teraz w Warszawie”
Antoni Wodyński urodził się 1 czerwca 1924 roku w Bujakach, w powiecie Bielsk Podlaski, obecnie gmina Drohiczyn. Był synem Stanisława i Stanisławy.
Do konspiracji wszedł bardzo młodo. Od listopada 1942 roku był żołnierzem Armii Krajowej. W 1943 roku zbiegł z transportu robotników przymusowych wywożonych do Rzeszy. Od stycznia 1944 roku do 2 sierpnia 1945 roku dowodził oddziałem partyzanckim „Sokołów”. W 1944 roku ukończył konspiracyjny kurs podoficerski.
Po wybuchu Powstania Warszawskiego wraz ze swoim oddziałem próbował przedrzeć się do walczącej stolicy. Gdy w sierpniu 1944 roku opuszczał rodzinny dom, miał powiedzieć matce: „Miejsce żołnierza jest teraz w Warszawie”.
Po wejściu Sowietów nie złożył broni. Od kwietnia 1945 roku był dowódcą drużyny egzekucyjnej oddziału samoobrony ppor. Teodora Śmiałowskiego ps. „Szumny” w Obwodzie Bielsk Podlaski AK-AKO. Walczył z oddziałami NKWD i UB.
Łącznik „Młota”, kurier „Łupaszki”
Od czerwca 1946 roku „Odyniec” był dowódcą patrolu, oficerem dyspozycyjnym i członkiem sztabu 6. Brygady Wileńskiej AK. Od 17 lutego 1947 roku dowodził patrolem żandarmerii tej Brygady.
W latach 1946–1948 pełnił niezwykle ważną funkcję łącznika między dowódcą 6. Wileńskiej Brygady kpt. Władysławem ukiem ps. „Młot” a Komendantem Okręgu Wileńskiego ppłk. Antonim Olechnowiczem ps. „Pohorecki”, czyli Komendą Ośrodka Mobilizacyjnego Okręgu Wileńskiego AK.
To właśnie on przewoził meldunki, pocztę i rozkazy. Często przyjeżdżał do Wrocławia z materiałami dla mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”. Zabezpieczył także część archiwum oddziału „Młota”.
We wrześniu 1946 roku uczestniczył w brawurowej akcji na stacji kolejowej w Siemiatyczach. W pociągu skonfiskowano wtedy 205 tysięcy złotych na potrzeby podziemia.
Na przełomie 1946 i 1947 roku Wodyński został aresztowany, ale zwolniono go na mocy amnestii z 1947 roku. Nie oznaczało to jednak końca jego konspiracyjnej działalności.
Kocioł UB we Wrocławiu
Na początku lipca 1948 roku „Odyniec” przyjechał do Wrocławia z kolejną misją kurierską. Miał nawiązać kontakt z Jadwigą Łukasiuk, żoną kpt. Władysława Łukasiuka „Młota”.
W jej mieszkaniu funkcjonariusze UB przygotowali zasadzkę, tzw. kocioł. Według jednych relacji Wodyński został postrzelony 2 lipca 1948 roku, według innych — 7 lipca 1948 roku. Wiadomo, że próbował uciekać. Został postrzelony w brzuch i aresztowany.
Mimo stanu agonalnego funkcjonariusze komunistycznej bezpieki poddali go brutalnemu przesłuchaniu. Następnie nieprzytomnego przewieziono do szpitala WUBP we Wrocławiu.
Antoni Wodyński ps. „Odyniec” zmarł 8 lipca 1948 roku we Wrocławiu.
Ciało „Odyńca” i nieznany grób
Miejsce pochówku Wodyńskiego pozostaje nieznane. Według zachowanych informacji jego ciało najprawdopodobniej przekazano do Zakładu Anatomii Uniwersytetu Wrocławskiego.
W archiwach UB zachowało się pokwitowanie: „Niniejszym kwituję odbiór zwłok nieznanego mężczyzny lat 26 ze szpitala WUBP”.
Zwłoki „Odyńca” miały być przez pół roku przechowywane w uczelnianej chłodni, a następnie wydane studentom pierwszego roku medycyny do ćwiczeń prosektoryjnych. Dopiero później zostały pogrzebane w nieznanym miejscu.
Na początku lat 90. prof. Krzysztof Szwagrzyk podjął próbę odnalezienia szczątków ppor. Wodyńskiego. Śledztwo doprowadziło do Wrocławskiego Uniwersytetu Medycznego. Tam ślad się urwał.
Postanowieniem prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 9 listopada 2007 roku Antoni Wodyński został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W kwietniu 2017 roku pośmiertnie awansowano go na stopień kapitana.
Kto tworzył wrocławską bezpiekę?
Śmierć „Odyńca” była efektem działania całego aparatu komunistycznego terroru. Wrocławski Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego był jednym z najważniejszych ogniw systemu represji na Dolnym Śląsku. To w jego strukturach działali funkcjonariusze odpowiedzialni za inwigilację, aresztowania, śledztwa, więzienia, obserwację, kadry, mobilizację i walkę z podziemiem niepodległościowym.
W wydanej przez IPN publikacji „Twarze wrocławskiej bezpieki” znajdują się biogramy funkcjonariuszy pełniących kierownicze funkcje w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa we Wrocławiu. Ich nazwiska pokazują, jak rozbudowany był aparat odpowiedzialny za tropienie ludzi takich jak Antoni Wodyński, Władysław Łukasiuk „Młot” czy Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka”. Mordercy w mundurach, którzy „pracowali” w wydziałach do walki z bandytyzmem czyli z podziemiem antykomunistycznym.
Funkcjonariusze aparatu UB we Wrocławiu
KIEROWNICTWO:
Ppłk/płk Faustyn Grzybowski. Szef szef wojewódzkiego UB we Wrocławiu w latach
1945–1948 ppłk/płk Faustyn Grzybowski, oficer sowiecki, absolwent specjalnego
kursu NKWD w Kujbyszewie
Jan Zabawski, syn Mikołaja, urodzony 6 czerwca 1910 roku. Komunista wydalony z Polski w 1939. Od 1 czerwca 1946 roku był zastępcą naczelnika Samodzielnego Wydziału ds. Funkcjonariuszy MBP. Od 1 stycznia 1947 roku pełnił funkcję zastępcy szefa WUBP we Wrocławiu, a od 1 czerwca 1948 roku był szefem WUBP we Wrocławiu. Później pozostawał w dyspozycji MBP, był starszym inspektorem Inspektoratu Ministra BP, dyrektorem Departamentu VIII MBP, Departamentu V Kds.BP, Departamentu X Kds.BP, dyrektorem Biura Ewidencji Operacyjnej MSW oraz dyrektorem Biura „C” MSW. Zwolniony został 9 lutego 1988 roku. Tego samego dnia zmarł w Warszawie.
.Adam Kornecki, wcześniej Dawid Kornhendler, syn Michała, właściwie Moszka, urodzony 25 sierpnia 1917 roku. W latach 1941–1942 żołnierz Armii Czerwonej. Od 1944 roku oficer do zleceń specjalnych i wywiadowca Wydziału Wywiadowczego RBP PKWN. Był p.o. kierownika WUBP w Kielcach, zastępcą szefa WUBP w Poznaniu, p.o. szefa WUBP w Poznaniu, a od 19 marca 1948 roku zastępcą szefa WUBP we Wrocławiu.
ZESPÓŁ:
Stanisław Woźnica, syn Andrzeja, urodzony 2 maja 1926 roku. W WUBP we Wrocławiu pracował m.in. jako referent Sekcji III Wydziału III, referent Sekcji II Wydziału I, starszy referent Samodzielnej Sekcji Mobilizacyjnej, kierownik Sekcji Mobilizacyjnej, kierownik Sekcji V Wydziału VIII oraz zastępca naczelnika Wydziału V WUds.BP. Zwolniony 31 grudnia 1956 roku.
Andrzej Woźnica, syn Andrzeja, urodzony 23 listopada 1922 roku. Był słuchaczem Szkoły Oficerskiej Resortu MBP, funkcjonariuszem Grupy Operacyjnej na powiat Chojnice, oficerem śledczym PUBP w Sępólnie, a następnie funkcjonariuszem WUBP we Wrocławiu. Pełnił funkcje w Wydziale ds. Funkcjonariuszy, Wydziale „F”, Wydziale Kadr i Szkolenia, KW MO i SB we Wrocławiu. W latach późniejszych był m.in. zastępcą naczelnika Wydziału „W”, inspektorem Inspektoratu Kierownictwa SB oraz naczelnikiem Wydziału Paszportów i Dowodów Osobistych KW MO we Wrocławiu. Zwolniony 15 września 1975 roku.
Józef Wekselberg, także Józef Wechselberg, syn Abrahama, urodzony 11 listopada 1907 roku. Pracował w Wydziale V WUBP we Wrocławiu, był starszym referentem, kierownikiem Sekcji I, wykładowcą i kierownikiem katedr w szkołach MBP. Od 1955 roku zastępca naczelnika Wydziału III WUds.BP we Wrocławiu, od 1957 roku zastępca komendanta ds. SB w KP MO we Wrocławiu. Zwolniony 28 grudnia 1963 roku. Zmarł 31 maja 1978 roku we Wrocławiu.
Bronisław Trochimowicz, syn Marcina, urodzony 21 września 1904 roku. W latach 1918–1926 i 1941–1943 był politrukiem, żołnierzem Armii Czerwonej. W latach 1943–1944 adiutant gen. Aleksandra Zawadzkiego, szef Wydziału Administracyjno-Gospodarczego i szef Sztabu Partyzanckiego 1 Korpusu PSZ w ZSRS/1 Armii WP. Od 1944 roku w aparacie BP. Od 27 lipca 1945 roku zastępca kierownika UBP na Okręg Dolny Śląsk, czyli zastępca szefa WUBP we Wrocławiu. Później zastępca szefa WUBP w Gdańsku, zastępca szefa WUBP w Warszawie i szef WUBP w Warszawie. Zwolniony 15 października 1954 roku. Powrócił do ZSRS.
Roman Tomczak, syn Stanisława, urodzony 18 czerwca 1912 roku. Był młodszym oficerem śledczym PUBP w Ozorkowie, zastępcą kierownika Wydziału III WUBP we Wrocławiu, oficerem śledczym Wydziału Śledczego WUBP we Wrocławiu oraz oficerem śledczym Sekcji I Wydziału VII WUds.BP. Zwolniony 31 grudnia 1956 roku. Zmarł 14 marca 1988 roku we Wrocławiu.
Antonina Taube, córka Leona, urodzona 12 grudnia 1910 roku. Pracowała w Głównym Urzędzie Cenzury, Biurze „B” MBP, Wydziale „B” WUBP we Wrocławiu, Wydziale II WUBP we Wrocławiu, Departamencie II MBP i Departamencie X Kds.BP. Zwolniona 31 stycznia 1957 roku, następnie starszy radca Samodzielnego Wydziału Organizacji MSW. Ostatecznie zwolniona 28 lutego 1961 roku.
Daniel Szpacenko, syn Adama, urodzony 4 lipca 1916 roku. Od 1948 roku kierownik sekcji i p.o. zastępcy naczelnika Wydziału II WUBP we Wrocławiu. Następnie zastępca naczelnika Wydziału Więziennictwa, naczelnik Wydziału Więziennictwa WUBP, naczelnik Centralnego Więzienia nr 1 we Wrocławiu, kierownik ośrodków wczasowych MSW w Bierutowicach i Szklarskiej Porębie. Zwolniony 30 grudnia 1967 roku.
Stanisław Szczerba, wcześniej Jakub Sternbach, syn Bernarda, urodzony 4 maja 1911 roku. Pracował w WUBP we Wrocławiu jako księgowy, zastępca kierownika Sekcji Gospodarczej, referent kierownictwa Wydziału II, starszy referent, kierownik Sekcji I, zastępca naczelnika i p.o. naczelnika Wydziału II. Później w Departamencie II MBP i Departamencie X MBP/Kds.BP w Warszawie. Zwolniony 15 stycznia 1957 roku.
Jan Stesłowicz, wcześniej Katz Lemil, syn Aleksandra, właściwie Abrahama, urodzony 9 czerwca 1912 roku. Był kierownikiem Wydziału Gospodarczego WUBP w Lublinie, naczelnikiem Wydziału III WUBP we Wrocławiu, p.o. zastępcy szefa WUBP we Wrocławiu i naczelnikiem Wydziału Gospodarczego WUBP. Zwolniony 26 marca 1948 roku, później ponownie przyjęty do MBP jako inspektor Wydziału Inspekcji Szefostwa Zaopatrzenia.
Jan Starzycki, wcześniej Jan Pachołek, syn Franciszka, urodzony 22 stycznia 1915 roku. Funkcjonariusz Sekcji Śledczej RBP, starszy oficer śledczy Wydziału Śledczego MBP, zastępca kierownika Wydziału IV Samodzielnego MBP. Od 21 lutego 1947 roku naczelnik Wydziału Śledczego WUBP we Wrocławiu. W 1950 roku w dyspozycji gen. Romana Romkowskiego, następnie słuchacz Kursu Aktywu Kierowniczego MBP.
Feliks Różycki, wcześniej Feliks Rosenbaum, syn Szulima, urodzony 29 stycznia 1915 roku. Oficer śledczy Sekcji II Wydziału IV „A” WUBP we Wrocławiu, doradca prawny Sekretariatu Ogólnego WUBP, od 2 lipca 1948 roku kierownik Sekcji I Wydziału Śledczego, a od 1949 roku zastępca naczelnika Wydziału Śledczego WUBP we Wrocławiu.
Bronisław Romkowicz, wcześniej Maks Leon Bernkopf, syn Leona, właściwie Hersza, urodzony 25 stycznia 1911 roku. Pełnił funkcje w strukturach WUBP we Wrocławiu z siedzibą w Legnicy, był starszym referentem, oficerem śledczym, zastępcą kierownika Sekcji Śledczej, p.o. kierownika Sekcji ds. Funkcjonariuszy oraz naczelnikiem Wydziału ds. Funkcjonariuszy WUBP we Wrocławiu.
Władysław Pietraczuk, syn Michała, urodzony 10 września 1918 roku. Zastępca kierownika Sekcji I Wydziału III WUBP we Wrocławiu, starszy referent Sekcji I Wydziału Personalnego i zastępca naczelnika Wydziału Personalnego WUBP.
Józef Nowicki, syn Cypriana, urodzony 19 marca 1930 roku. Młodszy referent PUBP w Ząbkowicach, młodszy oficer śledczy Wydziału Śledczego WUBP we Wrocławiu, oficer śledczy Sekcji II i Sekcji I Wydziału Śledczego, a następnie starszy oficer śledczy.
Artur Nowak, wcześniej Abraham Lerner, syn Józefa, właściwie Rubina, urodzony 16 października 1916 roku. Referent i starszy referent Wydziału V WUBP we Wrocławiu, zastępca naczelnika Wydziału Miejskiego WUBP, zastępca naczelnika Wydziału I WUBP we Wrocławiu. Później funkcjonariusz WUBP w Gdańsku i Departamentu I MBP.
Zdzisław Niewiarowski, syn Leona, urodzony 18 lipca 1923 roku. Oficer śledczy PUBP w Kamiennej Górze, starszy oficer śledczy, oficer śledczy Sekcji I Wydziału Śledczego WUBP we Wrocławiu, później kierownik Sekcji II i zastępca naczelnika Wydziału VII WUds.BP we Wrocławiu.
Eugenia Marzenta, córka Jana, urodzona 30 października 1926 roku. Od 19 listopada 1944 roku słuchacz Centrum Szkolenia MBP w Legionowie. Następnie, od 10 kwietnia 1945 roku, funkcjonariusz Kancelarii Ogólnej 15. Specjalnego Pułku KBW. 18 grudnia 1946 roku objęła stanowisko sekretarza Wydziału I WUBP we Wrocławiu. Od 1 września 1948 roku referent Sekcji V Wydziału I WUBP we Wrocławiu, od 1 kwietnia 1949 roku starszy referent tej sekcji. 1 września 1950 roku została starszym referentem Sekcji II Wydziału I WUBP we Wrocławiu. Od 1 kwietnia 1951 roku pełniła funkcję starszego referenta ds. sprawozdawczości Kierownictwa Wydziału I WUBP we Wrocławiu, a od 1 czerwca 1953 roku starszego referenta Miejskiego Wydziału I WUBP we Wrocławiu.
Aleksander Majkowski, syn Wilhelma (Wolfa), urodzony 8 sierpnia 1922 roku. Od 14 kwietnia 1945 roku młodszy referent Wydziału II Departamentu I MBP. 31 stycznia 1946 roku został młodszym referentem Wydziału II Departamentu VII MBP, a od 1 lipca 1946 roku referentem Wydziału II Departamentu III MBP. 1 października 1946 roku objął stanowisko referenta Sekcji II Wydziału II Departamentu III MBP. Od 18 sierpnia 1947 roku pełnił funkcję kierownika sekcji oraz p.o. naczelnika Wydziału III WUBP we Wrocławiu, a 1 kwietnia 1948 roku został naczelnikiem tego wydziału. 15 października 1950 roku objął stanowisko naczelnika Wydziału III WUBP w Poznaniu, które zachował również po reorganizacji struktur bezpieczeństwa jako naczelnik Wydziału III WUds.BP w Poznaniu od 1 kwietnia 1955 roku. 15 stycznia 1956 roku został zastępcą kierownika WUds.BP w Olsztynie. Ze służby zwolniono go 31 grudnia 1956 roku. W 1969 roku wyemigrował do Stanów Zjednoczonych.
Edward Maj, syn Jana, urodzony 15 listopada 1921 roku. Od 26 listopada 1945 roku pełnił funkcję referenta gminnego PUBP w Oławie. 8 września 1947 roku został starszym referentem Sekcji II Wydziału V WUBP we Wrocławiu, a od 1 czerwca 1948 roku kierownikiem tej sekcji. 1 czerwca 1949 roku ponownie objął stanowisko referenta Sekcji II Wydziału V WUBP we Wrocławiu, następnie od 1 września 1949 roku był referentem Sekcji III Wydziału V WUBP we Wrocławiu. Od 1 lipca 1950 roku pełnił funkcję starszego referenta Sekcji VI Wydziału V WUBP we Wrocławiu.
Teodor Kukuła, syn Franciszka, urodzony 4 sierpnia 1923 roku. Wywiadowca PUBP w Legnicy, funkcjonariusz Brygady Aresztowań WUBP we Wrocławiu, starszy wywiadowca Sekcji I Wydziału Śledczego, naczelnik aresztu wewnętrznego WUBP, referent Wydziału I i Wydziału ds. Funkcjonariuszy.
Walter Koziarski, syn Władysława, urodzony 6 stycznia 1912 roku. Początkowo szewc Wydziału III WUBP w Legnicy/Wrocławiu, następnie referent i kierownik Sekcji II Wydziału I, zastępca naczelnika Wydziału II oraz naczelnik Wydziału „A” WUBP we Wrocławiu.
Eliasz Koton, syn Zygmunta, urodzony 21 czerwca 1915 roku. Od 17 sierpnia 1944 roku funkcjonariusz Resortu Bezpieczeństwa Publicznego PKWN, pozostający w dyspozycji WUBP w Białymstoku, gdzie pełnił funkcję kierownika Sekcji I Kontrwywiadu. 12 stycznia 1945 roku został kierownikiem Kontrwywiadu WUBP w Białymstoku. Od 22 sierpnia 1945 roku zajmował stanowisko zastępcy kierownika WUBP w Białymstoku. 1 października 1946 roku mianowano go zastępcą szefa WUBP w Krakowie, jednak już 25 października 1946 roku rozkaz ten został anulowany. 20 lutego 1947 roku objął stanowisko zastępcy szefa WUBP w Szczecinie, a od 20 lipca 1948 roku był zastępcą szefa WUBP we Wrocławiu. 6 lutego 1950 roku został szefem WUBP w Szczecinie.
Julian Korski, wcześniej Julian Gransztof, syn Juliana, urodzony 25 lutego 1914 roku. Kierownik/szef PUBP w Lęborku, zastępca szefa WUBP w Gdańsku, a od 1 marca 1947 roku zastępca szefa WUBP we Wrocławiu.
Władysław Konieczny, syn Jana, urodzony 10 stycznia 1915 roku. Referent Sekcji Walki z Bandytyzmem WUBP we Wrocławiu, starszy referent Wydziału VII, p.o. kierownika Sekcji I Wydziału III, a od 2 lipca 1948 roku kierownik Sekcji I Wydziału III WUBP we Wrocławiu.
Leon Kamerling, także Leizer-Wolf Kamerling, syn Mieczysława, właściwie Mozesa, urodzony 23 grudnia 1911 roku. Kontroler Sekcji I Wydziału VIII, starszy referent i p.o. kierownika Sekcji IV Wydziału „B”, a od 10 stycznia 1948 roku kierownik Sekcji II Wydziału II WUBP we Wrocławiu.
Władysław Jaromin, syn Sebastiana, urodzony 17 stycznia 1923 roku. Młodszy referent Sekcji I WUBP we Wrocławiu, starszy referent Sekcji I Wydziału I, a od 1 listopada 1951 roku kierownik Sekcji I Wydziału I WUBP.
Bronisław Jarmuł, syn Jacentego, urodzony 10 października 1923 roku. Młodszy referent Wydziału Personalnego MBP w Warszawie, referent Wydziału Personalnego WUBP we Wrocławiu, starszy referent i p.o. kierownika Sekcji I Wydziału Personalnego, zastępca naczelnika i naczelnik Wydziału Personalnego WUBP we Wrocławiu.
Stanisław Jagiełło, syn Józefa, urodzony 16 marca 1920 roku. Kierownik Sekcji IV PUBP w Kamiennej Górze, starszy referent Referatu IV PUBP w Środzie Śląskiej, starszy referent Referatu IV Wydziału Miejskiego WUBP we Wrocławiu oraz starszy referent Referatu Komunikacji Wydziału IV WUBP.
Daniel Hołda, syn Józefa, urodzony 21 stycznia 1925 roku. Wartownik WUBP we Wrocławiu, słuchacz X Kursu Operacyjnego, referent Referatu Miejskiego Wydziału I WUBP i referent Referatu I Wydziału Miejskiego WUBP.
Stanisław Halicki, syn Michała, urodzony 6 kwietnia 1909 roku. Od 2 listopada 1944 roku pełnił funkcję wywiadowcy Sekcji IV WUBP w Białymstoku, a od 20 marca 1945 roku wywiadowcy Sekcji VII WUBP w Białymstoku. 28 maja 1945 roku został kierownikiem Sekcji VII MUBP w Białymstoku. 26 kwietnia 1946 roku skierowano go do dyspozycji WUBP we Wrocławiu, gdzie od 27 maja 1946 roku kierował Sekcją II Wydziału „A”. 8 maja 1947 roku objął funkcję kierownika tej sekcji oraz pełniącego obowiązki zastępcy naczelnika Wydziału „A” WUBP we Wrocławiu. 29 listopada 1947 roku został zastępcą szefa PUBP we Wrocławiu. Od 15 października 1949 roku pozostawał w dyspozycji szefa WUBP we Wrocławiu, a od 1 listopada 1949 roku pełnił funkcję referenta Referatu Miejskiego Wydziału IV WUBP we Wrocławiu. Ze służby został zwolniony 31 grudnia 1949 roku.
Eugeniusz Gruber, syn Aleksandra, urodzony 13 lutego 1925 roku. Referent gminny PUBP w Kłodzku, referent Ekspozytury Kolejowej, oficer śledczy, starszy oficer śledczy, oficer śledczy Wydziału Śledczego WUBP we Wrocławiu, kierownik Sekcji II Wydziału Śledczego i zastępca naczelnika Wydziału I WUBP.
Eugeniusz Grendecki, syn Bronisława, urodzony 15 października 1924 roku. Słuchacz Centralnej Szkoły MBP w Łodzi, funkcjonariusz w dyspozycji szefa WUBP we Wrocławiu, kierownik PUBP w Szprotawie, referent i starszy referent Wydziału I WUBP we Wrocławiu.
Eugeniusz Grodecki, syn Edwarda, urodzony 18 grudnia 1912 roku. Od 23 maja 1945 roku pełnił funkcję starszego referenta Sekcji II Wydziału I WUBP we Wrocławiu. 15 sierpnia 1945 roku został pełniącym obowiązki kierownika PUBP w Miliczu, a 15 listopada 1945 roku p.o. kierownika PUBP we Wrocławiu. 25 kwietnia 1947 roku objął stanowisko szefa MUBP/PUBP w Wałbrzychu. 14 lipca 1947 roku skierowano go do dyspozycji szefa WUBP we Wrocławiu, a 3 sierpnia 1947 roku ukończył kurs dla szefów PUBP. Od 1 stycznia 1949 roku pracował jako starszy referent Sekcji II Wydziału V WUBP we Wrocławiu. Ze służby został zwolniony 1 października 1949 roku.
Karol Grad, syn Henryka, urodzony 20 października 1911 roku. Kierownik Sekcji Gospodarczej Wydziału III WUBP, zastępca naczelnika Wydziału Gospodarczego, p.o. naczelnika Wydziału IV, naczelnik Wydziału IV WUBP. W 1949 roku oddelegowany do dyspozycji gen. Romana Romkowskiego z pozostawieniem na stanowisku we Wrocławiu.
Jefim Gildiner, syn Lejby, urodzony 24 maja 1917 roku. Referent Sekcji I Wydziału V WUBP we Wrocławiu, starszy referent, a od 15 czerwca 1950 roku kierownik Sekcji VII Wydziału V WUBP.
Witold Dziemski, syn Cypriana, urodzony 29 kwietnia 1924 roku. Od 22 stycznia 1945 roku pełnił funkcję starszego referenta Sekcji V PUBP w Ciechanowie. 20 września 1945 roku rozpoczął naukę w Centralnej Szkole MBP w Łodzi, a po jej ukończeniu, od 21 grudnia 1945 roku, pozostawał w dyspozycji Biura Personalnego MBP. 3 stycznia 1946 roku został referentem Sekcji I Wydziału Personalnego MBP, a od 27 września 1947 roku starszym referentem Sekcji I Wydziału I Biura Personalnego MBP. 3 kwietnia 1948 roku objął stanowisko starszego referenta Sekcji V Wydziału V WUBP w Białymstoku, a 4 czerwca 1948 roku został kierownikiem tej sekcji. 9 listopada 1948 roku skierowano go do dyspozycji szefa WUBP we Wrocławiu, gdzie od 1 grudnia 1948 roku kierował Sekcją V Wydziału V. 1 września 1950 roku został zastępcą naczelnika Wydziału V WUBP we Wrocławiu, a 15 lipca 1951 roku objął stanowisko naczelnika tego wydziału. Zginął 11 września 1951 roku w wypadku motocyklowym we Wrocławiu.
Ignacy Cipior, syn Józefa, urodzony 1 lutego 1925 roku. Wywiadowca i starszy wywiadowca Wydziału III „A” i Wydziału „A” WUBP we Wrocławiu, referent, słuchacz X Kursu Operacyjnego, starszy referent Sekcji III Wydziału „A”.
Zygmunt Besser, wcześniej Chaim Besser, syn Henryka, urodzony 14 stycznia 1903 roku. Referent i sekretarz Wydziału V WUBP we Wrocławiu, referent Wydziału „B”, starszy referent Wydziału II, kierownik Sekcji I Wydziału II. Zwolniony 29 lutego 1952 roku.
Henryk Banyś, syn Władysława, urodzony 26 marca 1920 roku. Młodszy referent Wydziału IV WUBP we Wrocławiu, referent, starszy referent i p.o. kierownika Sekcji II, kierownik Sekcji II, kierownik Sekcji I oraz kierownik Sekcji VI Wydziału IV WUBP.
Józef Balicki, syn Józefa, urodzony 25 kwietnia 1922 roku. Od 9 sierpnia 1945 roku pełnił funkcję oficera śledczego PUBP w Ząbkowicach Śląskich. 9 stycznia 1946 roku awansował na stanowisko starszego oficera śledczego tej jednostki. 1 stycznia 1949 roku został starszym oficerem śledczym Sekcji I Wydziału Śledczego WUBP we Wrocławiu. Od 1 października 1953 roku pełnił funkcję sekretarza Komitetu Zakładowego PZPR przy WUBP we Wrocławiu.
Andrzej Antończyk, syn Piotra, urodzony 29 grudnia 1905 roku. Starszy strażnik więzienia we Wrocławiu, naczelnik aresztu wewnętrznego WUBP we Wrocławiu, naczelnik aresztu Komendantury Wydziału Ogólnego WUBP i dyżurny aresztu.
Aparat, który miał zniszczyć pamięć
Los Antoniego Wodyńskiego „Odyńca” pokazuje, że celem komunistycznej bezpieki było nie tylko fizyczne zlikwidowanie żołnierzy podziemia. Chodziło także o odebranie im imienia, grobu i pamięci.
„Odyniec” został postrzelony, przesłuchany w stanie agonalnym, zmarł w szpitalu WUBP, a jego ciało potraktowano jak zwłoki „nieznanego mężczyzny”. Przez dziesięciolecia nie było miejsca, przy którym rodzina i towarzysze broni mogliby zapalić znicz.
Dziś jego historia wraca jako świadectwo walki ludzi, którzy po 1945 roku nie pogodzili się z sowieckim zniewoleniem Polski. Wraca także jako oskarżenie wobec systemu, który we Wrocławiu — tak jak w całym kraju — stworzył rozbudowaną machinę represji wymierzoną w żołnierzy Armii Krajowej, AKO, WiN i powojenne podziemie niepodległościowe.
Antoni Wodyński „Odyniec” nie ma znanego grobu. Ma jednak imię, biografię i miejsce w historii. A nazwiska funkcjonariuszy komunistycznego aparatu bezpieczeństwa pozostają haniebną częścią tej samej opowieści — opowieści o cenie, jaką płacili ci, którzy nie złożyli broni po wejściu Sowietów.
Przy pisaniu tekstu korzystałam z materiałów Instytutu Pamięci Narodowej
- Dziękuję, że przeczytałeś /przeczytałaś artykuł do końca. Jeżeli chcesz, by powstawały na tej tego typu materiały, włącz się proszę jako Patron.
- Twoje wsparcie jest bezcenne!
- buycoffee.to/dorota-kania
- patronite.pl/dorota.kania
