Czy hasło „Polak w Polsce gospodarzem” może stanowić nawoływanie do nienawiści? Tak uznał nieprawomocnie Sąd Rejonowy w Zamościu, skazując 21-letnią studentkę, matkę rocznego dziecka i kobietę w ciąży na grzywnę za przemówienie wygłoszone podczas legalnej manifestacji przeciwko niekontrolowanej migracji. Sprawa wywołała szeroką debatę o granicach wolności słowa, wykładni art. 256 Kodeksu karnego oraz proporcjonalności działań organów ścigania. Obrona zapowiada apelację.
- Art. 256 § 1 KK wymaga zamiaru kierunkowego – woli wzbudzenia nienawiści wobec określonej zbiorowości. Tego znamienia zdaniem obrony zabrakło. Wypowiedź Pani Oliwii była wyrazem obawy o bezpieczeństwo własne i swojego dziecka.
- Wolność słowa (art. 54 Konstytucji RP, art. 10 EKPCz) chroni także wypowiedzi, które oburzają lub niepokoją – napisała na platformie X mec. Magdalena Majkowska, adwokat Oliwii Olejniczak.
Nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Zamościu
Sąd Rejonowy w Zamościu nieprawomocnie uznał Oliwię Olejniczak za winną publicznego nawoływania do nienawiści na tle narodowościowym, rasowym i wyznaniowym, kwalifikowanego z art. 256 § 1 Kodeksu karnego.
Sąd wymierzył oskarżonej karę 300 stawek dziennych po 10 zł, czyli 3000 zł grzywny, a ponadto orzekł podanie wyroku do publicznej wiadomości po jego uprawomocnieniu.
Sprawa dotyczy przemówienia wygłoszonego przez 21-letnią studentkę fizjoterapii podczas legalnej manifestacji przeciwko niekontrolowanej migracji, która odbyła się 19 lipca 2025 roku w Zamościu.
Według informacji przekazanych przez Instytut Ordo Iuris, reprezentujący kobietę, po doręczeniu pisemnego uzasadnienia wyroku zostanie wniesiona apelacja, w której obrona będzie domagała się całkowitego uniewinnienia.
Już samo ustne uzasadnienie wyroku jest skandaliczne – W ustnym uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że o przypisaniu odpowiedzialności karnej zdecydowała nie tylko treść przemówienia, ale również sposób jego wygłoszenia.
Za elementy świadczące – w ocenie sądu – o nawoływaniu do nienawiści uznano między innymi okrzyki:
- „Polak w Polsce gospodarzem”,
- „Precz z imigracją”,
a także – jak wskazał sąd – formę, ton oraz ekspresję wystąpienia.
Według sądu wypowiedzi miały prowadzić do wzbudzenia wśród uczestników zgromadzenia niechęci, wrogości oraz lęku wobec imigrantów.
Tempo postępowania budzi pytania
Jednym z najczęściej podnoszonych przez obronę wątków jest wyjątkowo szybkie tempo prowadzenia postępowania.
Manifestacja odbyła się w sobotę, natomiast – jak wskazują pełnomocnicy oskarżonej – już w poniedziałek wszczęto postępowanie karne.
Obrona zwraca uwagę, że gdy sąd pierwszej instancji kończył proces dotyczący wypowiedzi wygłoszonej podczas legalnego zgromadzenia, proces oskarżonego o brutalny gwałt i zabójstwo Klaudii z okolic Torunia dopiero się rozpoczynał.
To właśnie do tej zbrodni Oliwia Olejniczak odwoływała się podczas swojego przemówienia, tłumacząc obawy dotyczące bezpieczeństwa kobiet.
W ocenie obrony tak szybkie uruchomienie aparatu ścigania wobec uczestniczki legalnej manifestacji rodzi pytania o proporcjonalność działań organów państwa.
Sąd odrzucił kluczową opinię biegłego
Jednym z najbardziej nietypowych elementów procesu była ocena przygotowanej na zlecenie prokuratury opinii biegłego z zakresu językoznawstwa.
Jak wskazują pełnomocnicy Oliwii Olejniczak, prokuratura zapłaciła za opinię około 5000 zł.
Ekspertyza miała stanowić jeden z najważniejszych dowodów oskarżenia.
W ustnym uzasadnieniu sąd jednak całkowicie ją pominął, uznając, że jest:
- niepełna,
- nieobiektywna,
- pozbawiona bezstronności.
Sąd podzielił argumentację obrony, wskazując, że biegły wyszedł poza rolę eksperta i zawarł w opinii własne oceny oraz apel do policji, prokuratury i sądów o „szybkie i skuteczne” karanie podobnych zachowań.
Jednocześnie sąd uznał, że sporządzenie takiej opinii w ogóle nie było konieczne, ponieważ ocena nagrania z manifestacji nie wymagała wiadomości specjalnych.
Pomimo całkowitego odrzucenia tego dowodu wyrok skazujący został wydany.
Obrona: zabrakło podstawowej przesłanki
Prawnicy Instytutu Ordo Iuris podnoszą, że art. 256 § 1 Kodeksu karnego wymaga wykazania tzw. zamiaru kierunkowego, czyli świadomej woli wzbudzenia nienawiści wobec określonej grupy osób.
Zdaniem obrony w tej sprawie taka przesłanka nie została spełniona.
Pełnomocnicy argumentują, że wypowiedź Oliwii Olejniczak była wyrazem obaw o bezpieczeństwo własne oraz jej dziecka, a nie nawoływaniem do przemocy czy nienawiści wobec kogokolwiek.
Wolność słowa przedmiotem sporu
Obrona powołuje się również na art. 54 Konstytucji RP, gwarantujący wolność wyrażania poglądów, oraz art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, który chroni swobodę wypowiedzi także wtedy, gdy prezentowane opinie mogą budzić sprzeciw, niepokój lub kontrowersje.
W ocenie pełnomocników granice tej wolności będą jednym z głównych zagadnień rozpatrywanych przez sąd odwoławczy
Do sprawy odniósł się także poseł Marcin Warchoł, polityk PiS, który opublikował komentarz w mediach społecznościowych.
Napisał m.in.:
„Pamiętajcie: nie wolno mówić: Polak w Polsce gospodarzem, bo to nawoływanie do nienawiści. Najlepiej w ogóle nie mówić: Polak i Polska. Proponuję »unijczyk« i »region Niemiec«”.
W dalszej części wpisu polityk krytycznie ocenił tempo postępowania oraz fakt wydania wyroku mimo odrzucenia przez sąd opinii biegłego, która wcześniej stanowiła podstawę argumentacji oskarżenia.
Apelacja ma zostać złożona po sporządzeniu uzasadnienia
Wyrok nie jest prawomocny.
Po otrzymaniu pisemnego uzasadnienia Instytut Ordo Iuris zapowiedział wniesienie apelacji, w której będzie domagał się pełnego uniewinnienia Oliwii Olejniczak.
Sprawa prawdopodobnie stanie się przedmiotem rozpoznania przez sąd drugiej instancji, który oceni zarówno ustalenia faktyczne, jak i zastosowaną przez sąd pierwszej instancji wykładnię art. 256 § 1 Kodeksu karnego oraz argumenty dotyczące wolności słowa.
- Dziękuję, że przeczytałeś /przeczytałaś artykuł do końca. Jeżeli chcesz, by powstawały na tej tego typu materiały, włącz się proszę jako Patron.
- Twoje wsparcie jest bezcenne!
- buycoffee.to/dorota-kania
- patronite.pl/dorota.kania
.
